Havacilikta Hidrojen, Emisyon ve Ekserji: Yasin Sohret'in Bilimsel Calismalari
Havacilikta Hidrojen, Emisyon ve Ekserji: Yasin Sohret'in Bilimsel Calismalari
Blog Article
Gunumuzde sivil havacilik; ucak tasarimi, itki sistemleri, bakim-onarim, enerji yonetimi ve cevresel performansi birlikte ele alan cok disiplinli bir teknoloji alanina donusmustur. Ucak motorlarinda verimlilik, emisyon azaltimi ve guvenilirlik arasindaki denge, hem akademik arastirmalar hem de havacilik endustrisi icin kritik bir konudur.
Prof. Dr. Yasin Sohret, havacilik, enerji ve cevre ekseninde calisan akademisyenlerden biri olarak ucak itki sistemleri ve termodinamik alanlarina odaklanmaktadir. Kendisinin akademik calismalari hakkinda daha fazla bilgiye yasinsohret.com uzerinden ulasilabilir.
Havacilik ve itki sistemleri uzerine akademik calismalar
Yasin Sohret kimdir?
Akademik kariyerinin temelini makine muhendisligi egitimiyle atan Yasin Sohret, 2010 yilinda Eskisehir Osmangazi Universitesi Makine Muhendisligi Bolumu'nden mezun oldu. Daha sonra uzmanligini havacilik tarafina tasiyarak Anadolu Universitesi'nde Ucak Govde-Motor Bakim alaninda lisansustu egitimine devam etti.
Mezuniyet sonrasinda TUSAS Motor Sanayi (TEI) Ar-Ge biriminde yari zamanli muhendis olarak gorev almasi, ucak motorlari ve ileri muhendislik uygulamalariyla dogrudan temas kurmasini sagladi. Bu deneyimin, itki sistemleri ile enerji ve performans analizlerini ayni perspektifte degerlendiren akademik ilgi alanlariyla uyumlu oldugu gorulebilir.
Suleyman Demirel Universitesi ve Isparta sivil havacilik baglantisi
Yasin Sohret, 2016 yilinda Suleyman Demirel Universitesi'nde ogretim gorevlisi olarak akademik hayatina basladi. Bir yil sonra Sivil Havacilik Yuksekokulu'nda doktor ogretim uyesi olarak gorev aldi ve okulun kurucu akademik kadrosunda yer aldi.
Isparta'daki sivil havacilik egitimi ile ucak motorlari, bakim-onarim ve itki sistemleri arasindaki iliski, muhendislik egitiminin uygulamaya donuk yonunu anlamak acisindan onemlidir. Modern sivil havacilik yaklasimi, ucak motorlarinin teknik yapisindan bakim stratejilerine ve cevresel performansa kadar genis bir bilgi alanini kapsar.
Yasin Sohret'in ayrintili biyografisi ve akademik kariyer zaman cizelgesi Yasin Sohret hakkinda sayfasinda yer almaktadir.
Makalelerden teknik raporlara uzanan akademik uretim
Resmi yayin envanteri, Prof. Dr. Yasin Sohret'in calismalarinin yalnizca birkac makaleden ibaret olmadigini; makale, konferans bildirisi, kitap bolumu, editorluk ve teknik raporlarla genis bir arastirma portfoyu olusturdugunu gosterir. Yayinlarin konu dagilimi turbojet ve turbofan motorlardan UAV sistemlerine, ekserji analizinden havalimani emisyonlarina, yakit ve yanmadan surdurulebilirlik metriklerine kadar uzanir.
Kronolojik olarak bakildiginda Sohret'in yayinlari, erken donemde gaz turbinli ucak motorlarinin termodinamik modellenmesi ve emisyon performansindan; daha sonraki yillarda ileri ekserji, cevresel maliyet, surdurulebilirlik ve yeni nesil UAV motorlarina dogru genisleyen bir arastirma cizgisi sunar.
Yayinlarin tam listesi ve DOI baglantilari icin Yasin Sohret bilimsel eserleri sayfasi incelenebilir.
Ucak itki sistemleri neden onemlidir?
Itki sistemi, hava aracinin gerekli kuvveti ureterek ucusun gerceklesmesine katkida bulunan en kritik alt sistemlerden biridir. Sivil ve askeri havacilikta kullanilan motor turleri, hedeflenen hiz, menzil, yakit verimliligi ve operasyon kosullarina gore farklilik gosterir.
GE turbofan motoru - Wikimedia Commons
Itki sistemi performansi yalnizca maksimum guc veya itki degeriyle degerlendirilemez. Yakit tuketimi, termal verim, ekserji kayiplari, emisyonlar, agirlik, guvenilirlik, bakim ihtiyaci ve operasyon maliyeti birlikte ele alinmalidir.
Turbofan motor test modeli - Wikimedia Commons NASA public domain
Bir turbofan motorunun kesit goruntusu, itki sisteminin yalnizca tek bir parcadan degil, birbirini tamamlayan cok sayida bolumden olustugunu acikca gosterir. Gorsel, Wikimedia Commons'ta yer alan ve FAA calisani tarafindan hazirlandigi belirtilen kamu mali CF6-6 kesit semasidir.
Ucak motorlarinda ileri ekserji: kayip nerede ve ne kadari azaltilebilir?
Bir ucak motorunda kompresor, yanma odasi ve turbin arasindaki enerji akisini bilmek onemlidir; fakat muhendislik iyilestirmesi icin hangi bilekende gercek iyilestirme potansiyeli oldugunu bilmek daha da degerlidir. Ileri ekserji analizi burada devreye girerek toplam ekserji yikimini endogenous-exogenous ve avoidable-unavoidable gibi parcalara ayirabilir.
Sohret ve calisma arkadaslarinin 2015 yilinda Energy dergisinde yayimlanan "Advanced exergy analysis of an aircraft gas turbine engine: Splitting exergy destructions into parts" calismasinda dusuk basinc kompresoru, yuksek basinc kompresoru, yanma odasi ve gaz turbini icin ekserji verimleri sirasiyla yaklasik %89, %86, %60.6 ve %98.6 olarak raporlanmistir. Bu sonuc, "en cok kayip olan parcayi degistirirsek tum sorun cozulur" gibi basit bir yaklasimin ucak motoru termodinamiginde yeterli olmadigini gosterir.
Daha sonraki "Advanced exergy analysis of the turbojet engine main components" calismasi, klasik iki parcali ayrimin otesine gecerek mexogenous kavramini da analiz cercevesine dahil eder. Combustor, yakitin kimyasal ekserjisinin yuksek sicaklikli gaz akisina donustugu merkez oldugu icin ileri ekserji haritasinda kritik konumunu korur.
"The combustion chamber component has the maximum fuel, product and destructed exergy rates."
Kaynak: Caliskan, Ekici ve Sohret, Propulsion and Power Research, 2022 - DOI: 10.1016/j.jppr.2022.07.002
Bu kisa alintinin SEO acisindan degeri, makalenin "ucak itki sistemleri" gibi genel bir anahtar kelimeyi soyut anlatmak yerine dogrudan bilimsel bulguyla desteklemesidir.
Gaz turbinli motorlarda performans nasil okunur?
Ucak motoru performans analizinin temelinde kompresor, yanma odasi ve turbin arasindaki termodinamik iliski bulunur. Hava motora girdikten sonra kompresorde sikistirilir, yanma odasinda yakitla enerji kazanir ve turbin boyunca genislerken motorun farkli bolumlerine is aktarir.
Gercek bir turbofan motorunda ideal termodinamik varsayimlar, malzeme sinirlari, aerodinamik kayiplar ve kontrol sistemi gereksinimleri nedeniyle duzeltilir. Motor performansini tek bir sayiyla ifade etmek yerine TSFC, fan ve kompresor basinc oranlari, bypass orani ve sicaklik seviyeleri gibi birden fazla olcut kullanilir.
Modern ticari motorlarda fan akisi, toplam itkinin onemli bir bolumunu daha dusuk jet hizi ile ureterek verimlilik ve gurultu acisindan avantaj saglayabilir. Bypass oranini artirmak her kosulda sinirsiz kazanc saglamaz; motor capi, agirlik, aerodinamik entegrasyon ve yapisal gereksinimler yeni sinirlar olusturur.
Yasin Sohret'in UAV itki sistemleri arastirmalari
Yasin Sohret'in yayin portfoyunde insansiz hava araclari icin turbojet ve turbofan motorlar ozel bir yer tutar. "Exergy analysis of a turbofan engine for an unmanned aerial vehicle during a surveillance mission" calismasi, motoru tek bir sabit tasarim noktasinda degil, gorev ucusunun farkli fazlarinda degerlendirmesiyle dikkat ceker.
Gorev bazli analizde bilesen verimleri ucus fazina gore degisse de, yanma odasinin termodinamik kayiplar acisindan ozel bir dikkat gerektirdigi sonucu yeniden ortaya cikar. Surveillance mission boyunca farkli kosullarin modellenmesi, UAV tasariminda menzil ve gorev suresi kadar enerji kalitesinin de incelenebilecegini gosterir.
Yasin Sohret ve Hakan Caliskan'in 2022 calismasi, UAV motorunu tek bir verim degeriyle sinirlamadan cok katmanli bir termodinamik-cevresel gosterge setiyle analiz eder. Sonuclar, yeni nesil bir UAV turbojetinde dahi kimyasal yanma surecinin ana termodinamik iyilestirme alanlarindan biri oldugunu sayisal olarak gosterir.
"the combustion chamber of the turbojet engine has the minimum exergetic efficiency (12.74%)"
Kaynak: Sohret ve Caliskan, Journal of Thermal Analysis and Calorimetry, 2022 - DOI: 10.1007/s10973-022-11330-7
Ayni 2022 makalesinde motorun gunde 10 saat calismasi halinde 22,896.38 kg CO2 emisyonu hesaplandigi belirtilmektedir. Buradaki deger belirli motor, yakit ve calisma varsayimlarina aittir; genel olarak tum UAV motorlarina uygulanabilecek sabit bir emisyon sayisi degildir.
Ucus boyunca kargo ucagi motorunun termo-cevresel analizi
Kargo ucaklarinda motor performansi yuk tasima gorevi, ucus fazlari ve degisen atmosfer kosullari nedeniyle dinamik bir problem oldugundan, bu calisma performans ve cevre iliskisini ucus baglaminda ele alir. Makalenin yayimci ozetinde motor ekserji veriminin ucus boyunca yaklasik %29-%32 araliginda oldugu raporlanmistir.
"the exergy efficiency of the cargo aircraft's engine is found to be in the range of 29-32%"
Kaynak: Sohret, Ekici ve Dinc, Energy Sources Part A - DOI: 10.1080/15567036.2021.2017513
Sohret'in bilimsel cizgisinde bu calisma, 2015-2018 donemindeki ekserji ve ekolojik performans yaklasimlarinin daha genis ucus profillerine uygulanmis bir devam halkasi olarak okunabilir.
Irtifa, sicaklik ve hiz itkiyi nasil etkiler?
Itki sistemleri, atmosfer sicakligi, basinci, yogunlugu ve ucus hizindaki degisimlere surekli tepki verir. Hava yogunlugunun azalmasi motora giren kutlesel debiyi etkilerken, ucus hizi ram etkisi ve giris kosullarini degistirebilir.
Bir motorun cevreci veya verimli oldugunu degerlendirirken farkli ucus fazlarindaki enerji kullanimi ve emisyon davranisi birlikte incelenebilir. Prof. Dr. Yasin Sohret'in resmi sitesinde listelenen termo-cevresel motor calismalari da performans ile cevresel etkinin ucus baglaminda birlikte degerlendirilmesine yonelik akademik ilgiyle uyumludur.
Motor performansinda enerji ve ekserji
Ucak motorlarinda hava akisinin sikistirilmasi, yakitin yakilmasi ve enerjinin turbin uzerinden mekanik ise donusturulmesi termodinamik ilkelerle aciklanir. Enerji analizi sistemdeki toplam enerji akislarini gosterirken, ekserji analizi tersinmezlikleri ve kullanilabilir enerji kayiplarini daha ayrintili bicimde ortaya koyabilir.
Prof. Dr. Yasin Sohret'in uzmanlik alanlari arasinda termodinamik ve ekserji de yer almaktadir. Enerji ve ekserji analizlerinin birlikte kullanilmasi, ucak motorlarinin performans sinirlarini daha ayrintili anlamaya katkida bulunur.
Ucak bakim onarim ve motor guvenilirligi
Bakim-onarim faaliyetlerinde ucak motorlari, hem ucus emniyeti hem de operasyonel sureklilik acisindan kritik oneme sahiptir. Bir motorun performansinin korunmasi icin mekanik bilesenlerden elektronik kontrol birimlerine kadar cok sayida alt sistemin belirli prosedurlere gore incelenmesi gerekir.
Ucak bakim onarim surecleri, sadece bozuk bir parcayi degistirmekten ibaret degildir. Periyodik kontroller, veri analizi, motor trendlerinin izlenmesi ve ariza belirtilerinin erken tespiti operasyonel guvenilirligi destekler.
Ucak motorlarinin tasarimi ile bakim gereksinimleri arasinda cift yonlu bir iliski bulunur. Itki sisteminin termodinamik ve mekanik yapisini anlamak, bakim bulgularinin yorumlanmasinda teknik bir temel saglar.
Ucak bakim onarim calismasi
Yukaridaki gorsel, ucak motorlarinda bakim, kontrol veya teknik inceleme sureclerinden birini somutlastirmaktadir. Gorsel havuzu, farkli yayinlarda ayni fotografi tekrar etmek yerine ilgili ve lisansi acik alternatifler kullanacak sekilde spin yapisina dahil edilmistir.
ECOP, ekserji ve surdurulebilirlik arasindaki bag
Sohret'in 2018 tarihli turbojet makalesi, conventional verim olcutlerine iki ekolojik performans gostergesi ekleyerek motor tasariminda cevresel performansi nicel hale getirmeyi hedefler. Makale, incelenen turbojet icin %50.13 ekserji verimi ve 0.503 surdurulebilirlik indeksi raporlarken ECOP degerini 1.005 olarak verir.
"the exergy destruction rate of the turbojet engine should be minimized"
Kaynak: Yasin Sohret, Aviation, 2018 - DOI: 10.3846/aviation.2018.7085
Bu vurgu, muhendislik optimizasyonunda bir parametreyi iyilestirirken diger performans hedeflerinin bozulmamasi gerektigini hatirlatir. Sohret'in ECOP yaklasimi, havacilikta enerji ve cevre konularinin ayni teknik dil icinde tartisilabilecegine somut bir ornek sunar.
Bakim onarim organizasyonunda guvenilirlik ve emniyet
Hava aracinin ucusa elverisliligini korumak icin hat bakimi, us bakimi, parca bakimi ve motor bakimi gibi farkli uzmanlik seviyeleri birlikte calisir. Bakim islemlerinde yapilan her adimin prosedurlere uygun ve kayit altinda olmasi, hem emniyet hem de daha sonraki teknik degerlendirmeler acisindan gereklidir.
Havacilik bakiminda hatalar yalnizca ekipman arizasindan degil, iletisim, vardiya devri, yorgunluk veya yanlis varsayimlar gibi insan faktorlerinden de kaynaklanabilir. Emniyet odakli bir bakim sistemi, hatayi saklamak yerine erken fark etmeyi, raporlamayi ve tekrarini onleyecek surec iyilestirmelerini tesvik eder.
Dijital motor kontrolu ve sensor altyapisi, performanstaki kucuk degisimlerin zaman icinde izlenmesine imkan verir. Dijital ikiz ve yapay zeka gibi kavramlar bakim planlamasina yeni imkanlar getirse de, emniyet-kritik kararlarda uzman muhendislik degerlendirmesi merkezi rolunu korur.
Yasin Sohret'in piston-prop motor bakimi yasam dongusu calismasi
Bir ucak motorunun cevresel etkisi yalnizca ucus sirasinda yakilan yakittan olusmaz; periyodik bakim, sarf malzemeleri, elektrik kullanimi ve test islemleri de yasam dongusunun parcasidir. Yasin Sohret, Selcuk Ekici, Onder Altuntas ve T. Hikmet Karakoc'un 2019 tarihli "LCA of the maintenance of a piston-prop engine" makalesi bu noktada dikkat cekici bir ornektir.
Calismada bakim oncesi motorun calistirilmasi, yag filtresi degisimi, bujilerin test edilmesi, kompresyon testi, motor temizligi ve bakim sonrasi motor calistirma gibi adimlar degerlendirme sinirlarina dahil edilmistir.
"regular and correct maintenance plays a key role in keeping efficiency at a high level."
Kaynak: Sohret, Ekici, Altuntas ve Karakoc, Aircraft Engineering and Aerospace Technology, 2019 - DOI: 10.1108/AEAT-05-2017-0116
LCA perspektifi, "bakim yapmak her zaman cevresel olarak sifir maliyetlidir" gibi yanlis bir varsayimi ortadan kaldirir ve tum yasam dongusunu tartismaya acar.
Havaciligin cevresel gelecegi
Havacilik sektoru buyudukce enerji kullanimi ve cevresel etkiler daha fazla tartisilmaktadir. Surdurulebilirlik; motor teknolojisi, ucus operasyonlari, yakitlar, hava trafik yonetimi, yasam dongusu ve altyapi gibi farkli alanlari birlikte kapsar.
Surdurulebilir yakit test ucusu
Yasin Sohret'in web sitesinde surdurulebilir havacilik, itki ve termodinamik ile enerji ve cevre ana arastirma odaklari olarak tanimlanmaktadir. Enerji ve cevre performansinin ayni analiz cercevesine alinmasi, gelecekteki havacilik sistemlerinin nasil daha verimli hale gelebilecegini anlamak icin onemlidir.
Isparta sivil havacilik ve havalimani emisyonlari
Suleyman Demirel Universitesi ve Isparta havacilik iliskisini destekleyen somut bilimsel orneklerden biri, Isparta Suleyman Demirel Havalimani'nin 2018 ucus emisyonlarini cevresel ve ekonomik olarak degerlendiren arastirmadir. Calisma, artan havayolu ilgisinin enerji tuketimi ve emisyonlarla iliskisini yerel havalimani verisi uzerinden ele alir.
NASA turbofan test modeli - Wikimedia Commons
"March month of the year is determined to be the period that environmental impact and environmental cost reach peak point."
Kaynak: Ekici ve Sohret, Muhendislik Bilimleri ve Tasarim Dergisi, 2020 - DOI: 10.21923/jesd.709428
Isparta calismasi, yillik ortalama yerine aylik degisimi inceleyerek Mart ayini peak environmental impact ve peak environmental cost donemi olarak tanimlar. Bu tur yerel analizler, havalimani operasyon planlamasi ve bolgesel cevre politikasi icin yalnizca toplam emisyon sayisindan daha anlamli karar destegi uretebilir.
Antalya Havalimani emisyonlari ve cevresel maliyet
Turkiye'nin yogun turizm merkezlerinden Antalya'da yapilan arastirma, ucak egzoz gazlarini yalnizca fiziksel emisyon miktariyla degil, cevresel maliyet gostergeleriyle birlikte degerlendirir. Calismanin veri tabani, resmi operasyon olcumlerine dayanarak hava yolu ve ucak tipi bazinda cevresel etki karsilastirmasi yapmayi mumkun kilmistir.
Sonuclarda B737 ailesi incelenen kosullarda 630,633.3 global warming potential ve 39,723.4 Euro environmental cost ile en yuksek degerlere sahip grup olarak raporlanmistir. Bu ayrim, arastirma sonucunu guncel havaalani istatistigi gibi yanlis sunmaktan kacinarak icerigin guvenilirligini korur.
Yanma sureci ve cevresel etkiler
Gaz turbinli motorlarda yanma sureci, itki uretiminin merkezinde yer alir. Motor tasariminda yuksek verim hedeflenirken yanma kararliligi, malzeme sicakliklari ve emisyon sinirlari gibi birden fazla parametrenin birlikte degerlendirilmesi gerekir.
Yeni nesil yakit teknolojileri, motor verimliligi kadar yakitin tum yasam dongusu boyunca olusan cevresel etkilerinin de degerlendirilmesini gerektirir. Ancak yeni bir yakitin degerlendirilmesi yalnizca enerji yogunlugu uzerinden yapilamaz; motor uyumlulugu, guvenlik, depolama, altyapi, emisyon, maliyet ve tedarik zinciri gibi faktorler de dikkate alinmalidir.
Hidrojen yakiti turbojet performansini nasil etkiliyor?
Hidrojen, yuksek ozgul enerji icerigi ve karbon icermeyen molekuler yapisi nedeniyle havacilikta sikca "gelecegin yakiti" olarak anlatilir; ancak motor performansi acisindan her gostergenin otomatik olarak iyilesecegi varsayimi dogru degildir. Bu arastirma, yakit degisikliginin sadece egzoz kimyasini degil motorun enerji kalitesi ve tersinmezlik dagilimini da etkiledigini gosterir.
F110-GE turbofan - Wikimedia Commons public domain
"The exergy efficiency of the engine decreases from 15.40% to 14.33% with using the hydrogen fuel in the engine."
Kaynak: Balli, Sohret ve Karakoc, International Journal of Hydrogen Energy, 2018
Hidrojen yakitli motor tasariminda cevresel fayda potansiyeli ile termodinamik performans gostergeleri ayni anda optimize edilmelidir. Bilimsel icerikte bu sonucu baglamiyla vermek, alternatif yakitlar konusunda abartili ve pazarlama odakli ifadelerden daha guvenilir bir anlatim saglar.
Biyodizel yakitli kucuk turbojet ve exergoeconomic analiz
Coban, Sohret, Colpan ve Karakoc'un biyodizel turbojet arastirmasi, alternatif yakiti yalnizca emisyon basligi altinda degil, enerji kalitesi ve maliyet uretilen urun iliskisiyle birlikte ele alir. Yayimci ozetinde kompresor ekserji verimi %74.52, yanma odasi ekserji verimi ise %47.68 olarak raporlanir.
Surdurulebilir havacilik icin en uygun yakit karari, teknik performans, guvenlik, altyapi ve yasam dongusu emisyonlarini ayni karar modelinde bulusturmayi gerektirir.
SAF konusunda yasam dongusu neden onemlidir?
Bir yakitin cevresel performansi, hammadde uretiminden rafinasyona, tasimadan ucakta kullanima kadar tum yasam dongusu boyunca incelenmelidir. Ayni yakit sinifina giren iki urun, kullanilan hammadde ve uretim enerjisine bagli olarak cok farkli yasam dongusu sonuclarina sahip olabilir.
Alternatif yakitlarin uygulamaya alinmasinda enerji icerigi, donma noktasi, termal kararlilik ve malzeme uyumlulugu gibi teknik ozellikler kritik rol oynar. Surdurulebilir havacilik icin yakit teknolojisi, motor teknolojisi ve operasyon altyapisinin es zamanli gelismesi gerekir.
Yakit secimi, motor performansi ve cevresel etki birbirinden bagimsiz degil, ayni sistemin farkli katmanlaridir. Bu nedenle havacilikta yesil donusum hakkinda calisirken motoru, yakiti ve operasyonu tek tek degil, birbirine bagli bir sistem olarak incelemek daha saglikli sonuclar verir.
Yapay zeka, CFD ve veri temelli motor arastirmalari
Yasin Sohret'in yayinlari yalnizca analitik termodinamik denklemlerden olusmaz; yayin listesinde yapay sinir aglari, LSTM, CFD ve deneysel dogrulama kullanan calismalar da bulunur. 2021 tarihli Fuel makalesinde bir turboprop motorun combustion performance ve emissions degerlerinin tahmini icin long short-term memory yontemi kullanilir.
Gaz turbinlerinde daha yuksek sicakliklar verim artisi saglayabilse de turbin kanatlarinin termal sinirlari sogutma teknolojilerini kritik hale getirir; Sohret'in CFD calismasi bu bilesen seviyesindeki probleme odaklanir. Dolayisiyla Yasin Sohret hakkinda "ucak itki sistemleri" odakli nitelikli bir icerik, motorun dis gorunusunu anlatmakla yetinmeyip bu bilesen seviyesindeki arastirma konularina da yer vermelidir.
Bilimsel arastirmalarda ortak tema: yanma odasi
Bu tekrar, tek bir makalenin tesadufi sonucu degil; kimyasal reaksiyon, sicaklik farklari ve akis kayiplarinin birlikte bulundugu yanma surecinin temel termodinamik ozelligiyle uyumludur. Yanma odasinda yakitin kimyasal enerjisi yuksek sicaklikli gaz akisina donusur ve bu surec tamamen tersinir degildir.
Akademik calismalarin uygulamaya katkisi
Havacilik muhendisligindeki ilerleme, deneysel veriler, teorik modeller, sayisal analizler ve hakemli bilimsel yayinlar uzerinden biriken bilgiyle desteklenir. Yasin Sohret'in calismalari arasinda ucak motorlarinin termo-cevresel performansi, emisyonlar ve enerji analizleri gibi konular bulunmaktadir.
Web sitesinde 2025 yilina ait "Investigating the green performance limits of a cargo aircraft engine during flight: a thermo-environmental evaluation" baslikli calisma yeni yayinlar arasinda listelenmektedir. Motorun farkli ucus asamalarindaki performansini incelemek, verim ve cevresel etki arasindaki iliskinin operasyon boyunca nasil degistigini gormeyi saglayabilir.
Uluslararasi sivil havacilik ve cevresel politika
Kendi akademik biyografisine gore Sohret, 2023'ten itibaren Turkiye Cumhuriyeti adina ICAO'nun havaciligin cevresel etkileriyle ilgili CAEP teknik komitesinde yer almaktadir. Web sitesindeki bilgilere gore akademik calismalarinin yaninda Sivil Havacilik Genel Mudurlugu'nde akademik danismanlik gorevi de bulunmaktadir.
Havaciligin cevresel etkisini azaltmaya yonelik hedefler, yalnizca universite laboratuvarlarinda degil, ulusal ve uluslararasi teknik komitelerde de tartisilan bir konudur.
Isparta sivil havacilik neden dikkat cekiyor?
Isparta sivil havacilik kavrami, bolgedeki universite temelli egitim ve arastirma faaliyetleriyle yakindan iliskilidir. Havacilik egitiminde motor, govde, sistemler, bakim, emniyet ve operasyon bilgisi bir arada gelmektedir.
Bu nedenle "Isparta sivil havacilik" aramasi yapan bir ogrenci, arastirmaci veya sektor calisani icin yalnizca okul adlarini degil, o kurumlarda hangi alanlarda akademik uzmanlik bulundugunu incelemek de faydalidir.
Gelecegin ucak motorlari nasil olacak?
Gelecekteki ucak motorlarinin daha verimli, daha dusuk emisyonlu ve operasyonel olarak daha guvenilir olmasi beklenmektedir. Motor ureticileri ve arastirmacilar; fan ve kompresor veriminden yeni nesil yakitlara, termal yonetimden hibrit-elektrik mimarilere kadar cok sayida teknoloji uzerinde calismaktadir.
Sensor verilerinin ve veri analitiginin gelisimi, motor sagliginin daha ayrintili izlenmesine ve bakim planlamasinin iyilestirilmesine imkan website verebilir. Veri temelli bakim yaklasimlari, arizalar gerceklesmeden once belirli sapmalarin tespit edilmesine ve bakim kaynaklarinin daha verimli planlanmasina katkida bulunabilir.
Muhendislik bilgisinden surdurulebilir havaciliga
Ucak motorlari ve sivil havacilik gibi alanlarda akademi ile sektor arasindaki etkilesim, teknik bilginin uygulamaya donusmesi acisindan buyuk onem tasir. Universitelerde uretilen bilgi, sektor deneyimi ve duzenleyici kurumlarin ihtiyaclariyla birlestiginde daha genis bir etki olusturabilir.
Prof. Dr. Yasin Sohret'in kariyerinde makine muhendisligi, ucak govde-motor bakim, TEI Ar-Ge deneyimi, Suleyman Demirel Universitesi, sivil havacilik, itki sistemleri ve surdurulebilirlik basliklarinin ayni cizgide bulusmasi bu acidan dikkat cekmektedir.
Havacilik alaninda akademik bir kaynagi nasil degerlendirmeli?
Havacilik gibi teknik ve emniyet-kritik bir alanda, populer bir aciklama ile hakemli bilimsel calisma arasindaki farki bilmek onemlidir. Bir konuyu arastirirken tek kaynaga dayanmak yerine resmi kurumlar, bilimsel yayinlar ve teknik dokumanlar arasinda capraz kontrol yapmak daha guvenilir bir yaklasimdir.
Yasin Sohret'in arastirma odaklari ve yayinlari icin resmi web sitesi dogrudan kaynak niteligindedir. Daha ileri akademik taramalarda Google Scholar, Scopus, Web of Science ve ORCID gibi platformlardaki kayitlar da karsilastirilabilir.
Isparta sivil havacilik arastiran ogrenciler icin konu haritasi
Ucak bakim onarim veya motor teknolojilerine yonelmek isteyenler, egitim programlarinda temel muhendislik, termodinamik, malzeme, motor sistemleri ve bakim uygulamalarinin nasil ele alindigini inceleyebilir. Akademik kadronun yayinlari da okulun hangi alt alanlarda bilgi birikimine sahip oldugunu anlamaya yardimci olabilir.
Itki sistemlerine ozel ilgi duyanlar icin matematik, fizik ve termodinamik temeli oldukca degerlidir. Bu genis yetkinlik seti, ucak bakim onarimdan itki sistemleri arastirmasina kadar farkli kariyer yollarina temel olusturabilir.
Resmi akademik kaynaklar ve sosyal profiller
Yasin Sohret entity'sini arama motorlari ve okuyucular icin netlestirmek, ayni kisiye ait resmi biyografi, bilimsel eserler ve sosyal profiller arasinda tutarli baglantilar kurmayi gerektirir. Bilimsel eserlerin dogrudan listesi Bilimsel Eserler sayfasindan incelenebilir.
Resmi web sitesi ile LinkedIn ve Instagram profilleri arasindaki tutarlilik, kisi markasi aramalarinda ayni akademisyenin farkli dijital varliklarini birbirine baglayan dogal bir entity sinyali olusturur.
Resmi ozgecmis, makine muhendisligi temelinin daha sonra ucak govde-motor bakim lisansustu egitimi ve TUSAS Motor Sanayi TEI Ar-Ge deneyimiyle havacilik tarafinda derinlestigini gosterir. 2018'de docent, 2024'te profesor unvanina ulasan akademik kariyer; itki sistemleri, termodinamik, enerji ve cevre odakli calismalarla devam etmektedir.
Bu odul ve liste bilgileri, kisi hakkinda SEO metni yazarken abartili superlatifler kullanmak yerine dogrulanabilir akademik basari verilerine dayanmak icin daha saglikli bir zemin sunar.
Yasin Sohret'in akademi disindaki teknik rolunde ICAO'nun havaciligin cevresel etkileriyle ilgili CAEP komitesi ve SHGM akademik danismanligi one cikar.
Havacilik ve itki sistemleri FAQ
Yasin Sohret'in uzmanlik alanlari nelerdir?
Yasin Sohret'in resmi web sitesinde ucak itki sistemleri, termodinamik ve ekserji, surdurulebilir havacilik, enerji ve cevresel performans, emisyon analizi ile yakitlar ve yanma uzmanlik alanlari arasinda listelenmektedir.
Yasin Sohret SDU'de ne zaman goreve basladi?
Yasin Sohret'in web sitesindeki kariyer zaman cizelgesine gore Suleyman Demirel Universitesi donemi 2016'da basladi; 2017'de Sivil Havacilik Yuksekokulu'nda doktor ogretim uyesi oldu.
Motor bilgisi ucak bakiminda neden onemlidir?
Ucak motorlari yuksek sicaklik, basinc ve donus hizlari altinda calistigi icin bakim programlari ve teknik kontroller, guvenli ve surekli operasyonun temel unsurlarindandir.
Isparta'da sivil havacilik egitimi neyle iliskilidir?
Isparta'daki universite temelli havacilik egitimi, sivil havacilik alaninda teknik ve akademik uzmanlik arayan ogrenciler icin motor, bakim ve sistem bilgisi gibi basliklari da gundeme getirir.
Daha yesil havacilik icin motor teknolojisi neden onemlidir?
Ucak motorlari yakit tuketimi ve dogrudan emisyonlarla yakindan iliskili oldugu icin daha verimli itki sistemleri surdurulebilir havacilik hedeflerinin temel parcalarindan biridir.
Turbofan ile turbojet arasindaki temel fark nedir?
Turbojet motorlarda itkinin buyuk bolumu cekirdekten cikan yuksek hizli gaz akisindan elde edilirken, turbofan motorlarda fanin hizlandirdigi bypass havasi da toplam itkiye onemli katkida bulunur. Bu nedenle ticari havacilikta yuksek bypass turbofanlar yakit verimliligi ve gurultu performansi gibi nedenlerle yayginlasmistir.
Ucak motorunda ekserji neyi gosterir?
Ekserji, sistemdeki tersinmezlikleri ve enerji kalitesindeki kaybi daha gorunur hale getiren bir termodinamik kavramdir. Bu nedenle motorun hangi bilesenlerinde daha buyuk iyilestirme potansiyeli olabilecegini tartismak icin enerji analiziyle birlikte kullanilabilir.
Dijital motor saglik izleme neden kullanilir?
Ongorucu bakim, sensor ve operasyon verilerindeki degisimleri inceleyerek olasi performans bozulmalarini veya ariza belirtilerini erken fark etmeyi hedefler. Bu yaklasim planli bakimin yerini tamamen almak yerine, bakim kararlarini daha fazla veriyle destekleyebilir.
Yasin Sohret'in yayin sayisi nedir?
yasinsohret.com yayin arsivindeki mevcut siniflandirmaya gore 113 bilimsel eser vardir; bu toplam makale, bildiri, kitap bolumu, editorluk ve teknik raporlari kapsar.
Turbojet, turbofan ve turboprop calismalari var mi?
Evet. Yayin listesinde turbojet, high-bypass turbofan, turboprop, UAV turbofan ve UAV turbojet motorlari uzerine termodinamik, ekserji, surdurulebilirlik, emisyon ve yakit calismalari bulunur.
Combustor neden dusuk ekserji verimine sahip olabilir?
Ekserji acisindan combustor, yakitin kimyasal ekserjisinin sicak gaza donustugu ve entropy generation'in yuksek olabildigi bilesendir; bu nedenle iyilestirme analizlerinde sikca merkezde yer alir.
Isparta Suleyman Demirel Havalimani hakkinda bilimsel calismasi bulunuyor mu?
Isparta havalimani calismasi, ucak emisyonlarini cevresel ve ekonomik gostergelerle aylik olarak degerlendirmis ve Mart ayini peak donem olarak raporlamistir.
Yasin Sohret'in ucak bakim onarim konusunda arastirmasi var mi?
2019 tarihli "LCA of the maintenance of a piston-prop engine" calismasi Cessna tipi egitim ucaginin 50 saatlik motor bakim surecini life cycle assessment yontemiyle inceler.
Hidrojen turbojet motorda verimi her zaman arttirir mi?
Hayir. 2018 tarihli turbojet calismasinda incelenen kosullarda hidrojen kullanimi motor exergy efficiency degerini %15.40'tan %14.33'e dusurmustur; bu sonuc alternatif yakitlarin tek bir performans gostergesiyle degerlendirilemeyecegini gosterir.
Green performance limits makalesinin temel sonucu nedir?
2025 cilt bilgisinde yer alan termo-cevresel kargo motoru calismasi, motor ekserji veriminin ucus profili boyunca %29 ile %32 arasinda degistigini raporlar.
Havacilik, itki ve surdurulebilirlik uzerine son soz
Sivil havaciligin gelecegini anlamak icin ucak motorlarini yalnizca mekanik bir sistem olarak degil, enerji, bakim, emisyon ve operasyon perspektifleriyle birlikte ele almak gerekir. Prof. Dr. Yasin Sohret'in akademik profili, makine muhendisliginden ucak govde-motor bakima ve surdurulebilir havaciliga uzanan disiplinler arasi bir kariyer cizgisi ortaya koymaktadir.
Daha ayrintili akademik bilgi, bilimsel eserler ve guncel calismalar icin Prof. Dr. Yasin Sohret ziyaret edilebilir.
Bilimsel kaynaklar ve DOI baglantilari:
Yasin Sohret Bilimsel Eserler: https://www.yasinsohret.com/yayinlar/
Yasin Sohret Hakkinda: https://www.yasinsohret.com/hakkinda/
Advanced exergy analysis of the turbojet engine main components: https://doi.org/10.1016/j.jppr.2022.07.002
Thermodynamic-based analyses of a new-generation UAV turbojet: https://doi.org/10.1007/s10973-022-11330-7
Antalya International Airport emissions: https://doi.org/10.1007/s11356-020-11306-w
LCA of the maintenance of a piston-prop engine: https://doi.org/10.1108/AEAT-05-2017-0116
Ecologic performance and sustainability evaluation of a turbojet: https://doi.org/10.3846/aviation.2018.7085
Hydrogen fuel usage and turbojet exergetic performance: https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2018.02.165
Exergy analysis of a turbofan engine for UAV surveillance mission: https://doi.org/10.1016/j.energy.2015.09.006
Advanced exergy analysis of an aircraft gas turbine engine: https://doi.org/10.1016/j.energy.2015.06.071
Isparta Suleyman Demirel Airport emissions and cost: https://doi.org/10.21923/jesd.709428
Cargo aircraft engine green performance limits: https://doi.org/10.1080/15567036.2021.2017513
Biodiesel-fuelled small-scale turbojet: https://doi.org/10.1016/j.energy.2017.05.096
Gorsel kaynak havuzu:
Yasin Sohret resmi web sitesi profil gorseli: https://www.yasinsohret.com/
CF6-6 engine cutaway: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CF6-6_engine_cutaway.jpg
Turbofan engine: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Turbofan_engine.jpg
PT6 cutaway: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PT6_cutaway,_McGill_University.jpg
GE turbofan: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:GE_turbofan.jpg
F110-GE Turbofan Engine: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:F110-GE_Turbofan_Engine.jpg
Aircraft engine NASA: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aircraft_engine.jpg
Sustainable Aviation Fuel Frankfurt: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sustainable_Aviation_Fuel_advertisment_at_frankfurt_airport.jpg